2013

Afval is grondstof

Peer en Rietje zijn inmiddels gescheiden, dus het Tilburgse afvalbeleid had een andere aanpak nodig. Dit jaar kunnen we in Tilburg een aantal grote veranderingen tegemoet zien op het gebied van afvalrecycling, met name waar het plastic afval betreft. We spreken hierover met wethouder Berend de Vries en met de onafhankelijke afvalspecialist Jørgen van Rijn.

De wethouder behoeft na zijn vele bezoeken niet langer een introductie. Jørgen van Rijn daarentegen is een nieuw gezicht. Hij is initiatiefnemer van Afval Loont, een revolutionair inzamelingsconcept in afvalland. Hij adviseert gemeenten en is betrokken bij de implementatie van hun nieuwe afvalsystemen. Met zijn systeem is anderhalf jaar geëxperimenteerd in Pijnacker, waar men de primeur had.

Tilburg beleeft een andere primeur qua afvalbeleid. Op het podium wordt een filmpje vertoond dat de huidige Tilburgse afvalstatistieken schetst. De stad produceert 1,3 kilo afval per persoon per dag en wel 2.000 kilo per jaar per gezin. Het gaat om 11 Westpoint-torens vol, en dat alleen in Tilburg. Op dit moment bieden de Tilburgers reeds 43 procent van het afval gesorteerd aan. Het is zaak om de herbruikbare grondstoffen uit afval te recyclen - herbruikbare grondstoffen leveren immers geld op. Onder het mom van 'Jij sorteert, wij recyclen' wil de gemeente Tilburg nu ook het plastic afval aan huis gaan ophalen.

De video oogst een spontaan applausje vanuit de zaal. Het bereik van deze campagne is –te zien aan de 229 hits op Youtube, waarvan na aftrek van de gemeenteraadsleden en de redactie van het Milieucafé 14 Tilburgers overblijven- echter nog bescheiden. Berend de Vries maakt zich niet druk over het bereik. De boodschap komt ook aan via huis-aan-huis bladen en langs andere wegen.

70.000 nieuwe bakken
Wat gaat er nu concreet veranderen in Tilburg? Een zogeheten pilotbak wordt het podium op gereden en er wordt gedemonstreerd hoe het afvalproces in het vervolg zal verlopen: links komt het papier, rechts het plastic afval. De papierbak wordt vervangen door een duobak, en elk huishouden heeft dus voortaan twee duobakken. De nieuwe duobak zal eens in de veertien dagen worden opgehaald in plaats van maandelijks. Er zal dus huis aan huis, plastic worden opgehaald. De wethouder maakt het de mensen namelijk graag makkelijk.

Er is een proef gedaan van vier weken onder een aantal Tilburgers met dit nieuwe systeem. 97 procent van de mensen zegt dat het een goed plan is waar ze door mee willen - Berend de Vries spreekt van een bijna Noord-Koreaans percentage. We kunnen dit nieuwe systeem vanaf 1 januari 2014 tegemoet zien. Het vervangen van alle papierbakken is nogal een grote onderneming, want het gaat om 60 tot 70.000 bakken.

Tilburg scoort op dit moment niet zo geweldig, zoals gezegd scheiden wij 43 procent van het afval. De stad heeft al een aantal jaren geen nieuw beleid gemaakt. In vergelijking met een aantal grote steden doet Tilburg het echter verrassend goed, maar dat is geen reden om stil te zitten. Het nieuwe afvalbeleid levert volgens Berend de Vries bakken met geld op en scheelt ook bakken CO2 in de atmosfeer. Er hoeven immers tonnen afval minder te worden afgevoerd naar de centrale in Moerdijk. En we halen zoveel mogelijk grondstoffen uit ons afval voor we het restant verbranden. Door deze inzet op het scheiden van plastic kan Tilburg in 2015 uitkomen op een scheidingspercentage van 50 procent. Er komen binnenkort ook meer pilots vanuit het Rijk, maar voorlopig heeft men in Tilburg de handen vol aan de invoering van dit systeem.

Afval loont
Dit is hoe Tilburg het gaat aanpakken, maar welke voorbeelden van afvalscheiding zijn er nog meer? Specialist Van Rijn gaat in op zijn eigen project. De aanpak is anders maar het doel is hetzelfde. 'Afval Loont' beloont mensen voor hun goede gedrag, door hen te betalen voor de kilo's afval die ze komen brengen. De inleverbakken van Afval Loont staan op strategische plekken, bij supermarkten en buurthuizen bijvoorbeeld.

Presentator Michel Jehae breekt in. Er is lange tijd gezegd dat afval geld kost en nu horen we ineens dat afval ook kan lonen. Zijn we dan al die tijd belazerd? Van Rijn ontkent dat dit het geval is; afval is altijd geld waard geweest maar het kost natuurlijk ook geld om het in te zamelen, en Van Rijns aanpak maakt dit proces efficiënter. In Pijnacker deed na 15 maanden, 40 procent van de huishoudens mee. Er is zo ruim 2,8 miljoen kilo ingeleverd en 260.000 euro gespaard.

Presentator Post toont een overzicht waarop de scheidingspercentages en hoogten van de afvalstoffenheffing van verschillende steden zijn weergegeven. In Amsterdam: betaalt men heel veel afvalstoffenheffing en scheidt men heel weinig (15 procent). Cuijk daarentegen scheidt 90 procent en betaalt veel minder. Van Rijn concludeert dat afval dus inderdaad geld waard is.

Berend de Vries licht toe dat onder de vorige milieuwethouder is geprobeerd het Diftar-systeem in te voeren. Dit is toen gestrand door een gebrek aan draagvlak. Voor zijn nieuwe project is het dus belangrijk om eerst meer draagvlak te bouwen onder de bevolking, onder meer door duidelijk te maken hoeveel geld men erop kan besparen. Voor het plastic dat we scheiden en hergebruiken krijgen we per ton 440 euro. Als we het als restafval aanleveren leggen we er geld op toe, 140 euro per ton. Dit verschil is gigantisch.

Volgens de wethouder staat Tilburg open voor nieuwe pilots om nog verder te gaan met scheiden. Nieuwe projecten dienen wel eerst te worden afgewogen binnen de driehoek van Duurzaamheid, Kosten en Service. Ook houdt hij zijn ogen open voor andere goede voorbeelden in de praktijk.

Presentator Michel Jehae vraagt waarom er in Tilburg politiek gezien niet meer te doen is over de afvalstoffenheffing? Dit in tegenstelling tot de onroerendezaakbelasting, waar veel over gemopperd wordt. De OZB is vaak zelfs lager dan de afvalstoffenheffing. Berend de Vries verklaart dat de OZB als uithangbord voor de gemeentelijke belastingen meer leeft. Ook kan men er jaarlijks bezwaar tegen maken, dat scheelt ook. Het is belangrijk om bij de burger het bewustzijn over de kostenkant van de afvalscheiding te vergroten.

In de vorige periode is een groot debat gevoerd over voorscheiding en nascheiding maar belangrijker is nu dat er resultaten geboekt worden. Ook de VVD-wethouder begrijpt het belang van stabiele lasten en wordt van een lagere afvalstoffenheffing erg vrolijk.

Hoe staat de verpakkingsindustrie hierin? Volgens De Vries is er inmiddels een verpakkingenakkoord gesloten tussen de gemeenten en de industrie. De laatste heeft beloofd zich duurzamer te gaan gedragen. De gemeenten willen wel eerst resultaten zien. Per 1 januari 2014 verdwijnt het statiegeld voor PET-flessen.

Heeft Jørgen van Rijn ten slotte nog een advies voor de wethouder? De specialist stelt voor om op korte termijn eens op de koffie te komen om wat zaken voor te rekenen. Van Rijn verwacht zeker voor de hoogbouw het nodige te kunnen betekenen. Wat de wethouder betreft beginnen ze hier direct aan de bar mee.

 


Volgend artikel: Pieter van Geel

Frans Post, Michel Jehae, Jørgen van Rijn en Berend de Vries

Prototype nieuwe duobak

Jørgen van Rijn

Berend de Vries

Jørgen van Rijn

Jørgen van Rijn

Berend de Vries


Foto’s: Wendy Presser

Verslag: Marcel de Laat