2014

René Scherpenisse, directeur Tiwos:

Op weg naar Energienota Nul

De directeur van Tiwos was al vaker in het Milieucafé. Hij wordt omschreven als dé landelijke expert op het gebied van het verduurzamen van sociale woningen. René Scherpenisse wuift het een beetje weg: "Laten we zeggen dat we ambitie hebben." Maar ondertussen is hij wel bestuurslid van corporatiekoepel Aedes. En dus adviseert hij de minister...

"Morgen ga ik inderdaad bij minister Blok langs. Om te praten over sturing. Het Rijk wil duidelijk meer greep krijgen op woningcorporaties. Ons lijkt dat niet zo'n goed idee. Wij doen dingen liever lokaal. Dus ik zal de minister adviseren om niet de baas te gaan spelen."

Hoe kijkt Scherpenisse terug op de afgelopen periode? Hij vindt hem succesvol: Tilburg liep landelijk voorop met isolatieprojecten. "De basis daarvoor lag in een onderzoek uit 2009. Toevallig is dergelijk onderzoek net herhaald door Rigo research en advies. Het bureau heeft gekeken naar de combinatie van huur en energielasten. De helft van onze doelgroep heeft huursubsidie en gecombineerd blijken hun woonlasten uit te komen boven de redelijke norm. Aanvankelijk leek het mee te vallen als je alleen naar de huur keek; de huren hielden gelijke tred met de inflatie. Maar de energieprijzen zijn veel meer gestegen."

Het was een belangrijke reden om een convenant te sluiten om 4.000 sociale woningen te verduurzamen. "Want de laagste inkomens zitten vaak met de hoogste energierekening." Scherpenisse heeft er alle vertrouwen in dat we in Tilburg de 4.000 gaan halen in 2014. "Tiwos heeft er nu 800 van de 1.000 aangepakt. Echter dat is nog lang niet genoeg. We hebben 8.000 woningen dus er is nog veel te doen."
Vandaar dat 1 januari 2015 een nieuw convenant moet worden afgesloten voor het vervolg.

Fijne douche
Michel Jehae is uiteraard naar de concrete opbrengst voor de huurders. Die blijkt positief maar het is wel ingewikkeld te berekenen. "Het gemiddelde gezin betaalt tussen de 150 tot 200 euro per maand aan de energieleverancier. In eerste aanleg moeten de maatregelen per woning 30 tot 50 euro per maand opleveren. Maar voor het gemiddelde moet je kijken naar een paar stookseizoenen. Afgelopen winter was wel heel zacht. Op de maatregelen volgt altijd een huurverhoging maar die is altijd lager dan de winst op de energienota."

Los daarvan is René Scherpenisse benieuwd hoe het echt in de praktijk uitpakt. We kennen allemaal het spaarlampeneffect: de lamp in de tuin verbruikt zo weinig dat hij daarom wel de hele nacht aan kan blijven. Iets dergelijks treedt ook op bij badkamers en comfortabele slaapkamers: "Mensen hebben de neiging om langer onder een fijne douche te blijven staan."

Michel slaat aan het rekenen. Als Tiwos 8.000 woningen bezit en nu zijn er in vier jaar 1.000 klaar, betekent dit dan dat het nog 28 jaar duurt voordat de hele voorraad is aangepakt? Moeten we wachten tot 2042?

Dat loopt nogal los, weet de directeur. "Niet alle woningen zijn slecht. In de productie van laatste vijf tot zes jaar hebben we héle hoge energieprestaties gehaald. Recent zijn nieuwe woningen in de Vogeltjesbuurt gebouwd met een energieprestatie-coëfficiënt (EPC) van NUL. Dus de nieuwere woningen gaan nog wel even mee."

Heffing
Scherpenisse weet wel dat 2020 niet gehaald gaat worden bij ongewijzigd beleid. "Tilburg heeft nog steeds wel 5.000 woningen met een energielabel slechter dan B. Van de andere kant: als we landelijk kijken zou hetzelfde proces voor heel Nederland 130 jaar gaan duren. Dus Tiwos doet het niet slecht."

De corporatieheffing is een blok aan het been voor Tiwos. Landelijk moet de zogeheten verhuurdersheffing uiteindelijk zo'n 2 miljard per jaar gaan opbrengen. Lokaal betekent dit voor Tiwos dat ze nu 6 miljoen euro extra belasting per jaar betalen. Dat is zuur, meldt Scherpenisse: "Voor dat geld hadden we ook voor 120 miljoen kunnen investeren."

Tiwos is één van de zes corporaties die landelijk meedoen in een experiment. Ze proberen bestaande woningen zo te renoveren dat ze energieneutraal worden. Vier hele grote bouwbedrijven doen ook mee, licht René toe: "Die zijn we aan het uitdagen. Als het hun lukt om de doelen te halen, mogen ze vervolgens 11.000 woningen gaan aanpakken. Dat is goede handel en het stimuleert ook de innovatie. Gevels met complete installaties worden nu uit de fabriek gereden en tegen bestaande muren aangeplakt."

Huurders doen mee
Het blijft een mooie constructie. Huurders besparen geld op de rekening van Essent, leveren een deel daarvan bij de corporatie in en die doet daar weer mooie dingen mee. Financieel gezien is het overigens een opgave om het huidige tempo van renovatie vast te houden. De kosten bedragen op dit moment 60 a 70 duizend euro per woning, dat is al fors. Zonnepanelen hebben ook de aandacht: Tiwos heeft 300 woningen gevonden die relatief gunstig gelegen zijn. 250 daarvan liggen er in de Reeshof, en 50 huurders in Groenewoud hebben ook een aanbod gekregen. "Wij garanderen dat de kosten lager zijn dan de opbrengst," besluit Scherpenisse. "En het spreekt dus aan. Eén op drie huurders gaat meedoen, is de verwachting. Als dit experiment slaagt gaan we het vaker doen. Mits de woning goed ligt uiteraard."

Is de directeur blij met de grote verkiezingswinst voor de partij van wethouder Berend de Vries?
"Los van mijn persoonlijke voorkeur," klinkt het fijntjes, "Berend heeft een groot hart voor duurzaamheid. Hij zat ons ook behoorlijk op de huid. Mede dankzij zijn ambitie is de nieuwe Green Deal afgesloten, voor het Nul op de Meter verhaal. Vanuit die optiek ben ik heel blij met deze overwinning. Op dit moment ziet het er in de coalitiebesprekingen ook naar uit dat duurzaamheid goed op agenda komt."

Akkoord van Paradox
Een mooi moment om de tekst te presenteren die namens de corporatie in het Akkoord van Paradox komt te staan.

"Ga door met het energiezuiniger maken van oude woningen en reserveer daarvoor voldoende budget. Laten we in Tilburg het goede voorbeeld geven door ons te richten op Energienota Nul, of 'Nul op de meter', zoals we onlangs in een Green Deal tussen gemeente en corporaties hebben afgesproken."

Het volledige akkoord staat hier.

 


Volgend artikel: Een groener Tilburg

Michel Jehae en René Scherpenisse

René Scherpenisse

René Scherpenisse


Foto’s: Wendy Presser

Verslag: Hans van den Berk