2013

Een Schraal Bodemtype

De kaalslag van het Van Gend & Loos terrein

Nog niet zo lang geleden waren de gasten van het Milieucafé aangenaam verrast door de natuur die zich stiekem had ontwikkeld op het Van Gend & Loos terrein. Er werden zelfs excursies met raadsleden georganiseerd. Eigenlijk vond iedereen het wel prima dat er voorlopig geen T-Dome zou verrijzen.

Echter Das War Einmal. Plotseling ronkten de bulldozers en shovels en werd meer dan de helft van het terrein afgegraven. In de plaats ervan kwam geel zand. Veel geel zand. En niet het zand waar rodelijstbiologen zo verzot op zijn. De sanering van het rangeerterrein maakte het einde aan een Tilburgse wildernis van 140 jaar oud. Het was droog, kaal, guur, stenig, heet en koud. En nu is het vooral verdwenen.

Presentator Frans Post brengt in herinnering dat de raadscommissie Fysiek in september 2011 nog voorstander was van behoud van deze natuurwaarden. Nu wordt het terrein gesaneerd om de subsidie zeker te stellen. Zoals Lucebert al constateerde: alles van waarde is weerloos. En dit is weer goed waardeloos. Henk Moller Pillot schijnt er zo ziek van te zijn dat hij niet op het podium wil verschijnen om commentaar te geven. Rob Vereijken wel.

Rotzooi
De getoonde dia's wekken indruk. Rob legt uit dat het schrale en arme gebied altijd ingesloten lag in de stad. Daardoor heeft het zich rustig kunnen ontwikkelen. Men vond er straatwolfsmelk, een nieuwe soort die gedijt op stenige en warme plekken. En korstmossen omdat die houden van droogte. Op insectengebied zijn de tijgerspin en de bijenwolf vermeldenswaard. "Maar het probleem met een dergelijk terrein is," verzucht Vereijken, "Dit soort landschap wordt niet gezien als fraai. Het sentiment is: ruim het maar op want het is een rotzooi."

Opgeruimd is het. 70 procent van de biotoop is nu weg. De rails zijn opgenomen en de bielzen verwijderd. En de vooruitzichten voor herstel zijn uitermate somber. "In beginsel kan natuur zich opnieuw ontwikkelen als je de grond kaal laat," legt Vereijken uit. "Echter men gaat saneren met het zogeheten 'maximale toekomstperspectief'. Dat is ambtenarenjargon voor afdekken met zwarte grond. Teelaarde dus. De zekerste manier om alle zeldzame planten definitief op te ruimen."

Het is wrang voor de bioloog omdat de Adviescommissie stedelijk groen [toen die nog bestond, tot 1 januari 2012] en het IVN afdeling Tilburg, drie gebieden hadden aangewezen als zijnde waardevol: het rangeerterrein in de spoorzone, de Piushaven en het Wilhelminakanaal. En over het Wilhelminakanaal gesproken: bij de Reeshof is het tot aan Dongen verbreed. Er zijn natuurvriendelijke oevers aangelegd, waarbij achter de harde damwanden ruimte is gelaten voor planten en dieren. Frans Post laat uitklimplaatsen zien voor wild.

Wilhelminakaal
Rob Vereijken wijst op een tweede dia. "We hadden gehoopt en namen eigenlijk ook aan, dat eenzelfde ontwerp gehanteerd zou worden bij de verbreding van het kanaal in Tilburg. Helaas, het is één kale en steile rand geworden. De hele begroeiing is weg. Geen paaiplaatsen, geen uitklimplaatsen. Voor wat betreft de natuur is het hele Wilhelminakanaal in Tilburg opgeheven."

Presentator Frans Post gaat op zoek naar een verklaring. Komt dit doordat er geen adviescommissies meer zijn? Ligt het aan de ambtenaren? Neen, schampert Vereijken, want toen we nog wel advies gaven werd er ook niet geluisterd. Rob vermoedt dat de politiek het idee van stadsnatuur gewoon niet ziet zitten. "Raadsleden komen nu direct met zo'n idee van stadslandbouw. Dat mág, als je zo'n gebied niet belangrijk vindt. Maar het is wel jammer van de natuur."

In de zaal zit de fonkelnieuwe fractievoorzitter en ook lijsttrekker van GroenLinks: Joris Bengevoord. Hij geeft desgevraagd een eerste reactie: "Als ik die foto's zie vind ik het wel shocking. Dit is niet onze insteek voor de Spoorzone. Die moet juist een groene long worden voor de stad."

Bengevoord wist nog niet hoe de vlag erbij hing, groen zit ook niet in zijn portefeuille. Maar zijn fractie gaat er wel vragen over stellen aan het college. "Voor biodiversiteit moeten we ons hard maken."

Rob Vereijken blijft in mineur. "Deze trend is al veel langer aan de gang. Men laat het maar op zijn beloop. De Omgevingscommissie heeft ook nooit geadviseerd over de aanpak van het Wilhelminakanaal. Als niemand de vraag stelt, wie controleert dan de beleidsmakers? Wie houdt het in de gaten? Wie waakt er over de natuur?

De zaal weet het antwoord niet. En is er ook even stil van.


Volgend artikel: Wildernis in Brabant

Rob Vereijken

Rob Vereijken

Joris Bengevoord (GroenLinks)


Foto’s: Wendy Presser

Verslag: Hans van den Berk