2014

Een welbespraakt groen Kamerlid

Stientje van Veldhoven is Kamerlid voor D66. Het publiek van het Milieucafé leerde haar kennen in 2012 toen in 013 het grote Tilburgse verkiezingsdebat werd gehouden. Inmiddels zit Stientje vier jaar in de Tweede Kamer. Ze is behoorlijk succesvol want zowel in 2011 als 2012 werd ze verkozen tot groenste politicus van het jaar.

Michel Jehae valt maar meteen met de deur in huis: hoe word je groenste politicus? Het antwoord van Stientje is even nuchter als eenvoudig: gewoon goed je best doen. "Ik kwam in de Kamer toen er veel gebeurde op het gebied van groen. Maar de ontwikkelingen gingen niet allemaal de goede richting op. We praten over het tijdperk dat Henk Bleker zei: 'een koei in de wei is ook natuur'. Dat ging mij toch wat te snel. Natuur is niet alleen een gebruiksartikel voor de mens. Het is een waarde op zich. Daarom ben ik een tegengeluid gaan geven in debatten." Stientje zorgde ook dat Nederland zijn afspraken nakwam rond de Zeeuwse Hedwigepolder. [Een ontpolderingsproject waartegen in Zeeland verzet rees, red.] "Nederland bleef maar dralen. Verder heb ik een alternatief ingediend voor de Natuurwet van Henk Bleker, waarin meer aandacht was voor biodiversiteit."

Tegeltje
Morgen krijgen parlementariërs een usb-stick van premier Mark Rutte, met daarop de begroting voor Prinsjesdag. D66 heeft als gedoogpartij mee onderhandeld over wat daarin komt te staan. Valt daarover nog iets leuks te melden, vraagt Frans Post.
"De inzet van D66 past bij onze rol als constructieve oppositie," klinkt het keurig. "Wij hebben ingezet op vergroening die bijdraagt aan de versterking van Nederland. Er blijven natuurlijk altijd dingen te wensen over maar we hebben ook dingen binnengehaald. Zo gaat dat als je leeft in een land van coalities."

Op het doek wordt een tegeltje met een spreuk geprojecteerd. Geïnspireerd op het leerstuk van de vergroening van het belastingstelsel: 'Leuker kunnen we het niet maken, wél groener.' In hoeverre is die slogan waar?
"Belastingen zijn een heel krachtig sturingsinstrument voor de overheid," reageert de D66 politica. "Mensen zijn gevoelig voor fiscale prikkels. Vroeger was de keuze voor fossiele brandstoffen heel gemakkelijk. In het recente verleden koos je bijna automatisch voor goedkope diesel. Elektrische auto's waren botweg te duur. Nu zijn met belastingmaatregelen zuinige auto's veel goedkoper gemaakt en dan zie je wel wat gebeuren. Op de uitwerking in de vorm van bijtellingen en vrijstellingen is kritiek mogelijk maar dit tast het principe niet aan."

Frans ventileert skepsis over belastingmaatregelen: het komt er meestal op neer dat burgers meer geld moeten ophoesten. En dan zijn het altijd de lagere inkomens die het gelag betalen.
"Dat is juist een van de dingen die echt moeten veranderen," vindt Stientje. "Neem als voorbeeld de energiebelasting. Stijgende rekening pakken voor mensen met een laag inkomen heel slecht uit. Dit is een van de redenen dat we sterker gaan inzetten op meer isolatie van huurwoningen. Zo haal je deze mensen uit de energie-armoede."
Het verhaal is bekend voor regelmatige bezoekers van het Milieucafé. Van Veldhoven weet dat maar toch: "Laatst was ik in Schiedam en zag daar een huis met één gaskachel. Je kon bijna tussen het raamkozijn en de muur naar binnen kijken. Dit is niet alleen onvoordelig en oncomfortabel. In zo'n huis kunnen kinderen niet eens huiswerk maken in hun slaapkamer!"

Vliegtaks
Is het erg dat spullen duurder worden, probeert Frans opnieuw. Dit gebeurt toch ieder jaar opnieuw?
Stientje laat zich niet uit het veld slaan. "Je kunt de totale lasten ook gelijk houden, maar verschuiven tussen posten. Zo wil mijn partij arbeid goedkoper maken, en energie duurder. En wat altijd geldt bij lastenverlaging: als mensen meer inkomen genieten, kunnen ze ook meer kiezen waar ze hun geld aan uitgeven."

Tijd voor publieksparticipatie. De proef op de som: vier maatregelen worden op hun populariteit getoetst.
a) accijnsverhoging: daar is geen draagvlak voor in de zaal.
b) repareren van spullen aantrekkelijker door goedkope arbeid. Dit scoort al wat beter.
c) Accijns gaan heffen op vliegbrandstof. Een aanzienlijk deel van de zaal is hiervoor.
d) Vlees hoger belasten want het is niet gezond en zit nu in het lage btw-tarief. Ongeveer even populair als b).

Met andere woorden de kerosinetaks springt eruit. Stientje: "Dit bedoel ik juist. Een duurdere vliegreis of duurder vlees moeten kopen is niet zo erg als mensen meer salaris overhouden. Men heeft dan altijd de keus. Al ligt die vliegtaks ingewikkeld vanwege de internationale implicaties. Mij persoonlijk spreekt de lagere loonbelasting sterk aan. En die vleestaks staat al in het verkiezingsprogramma van D66 want vlees is een vervuilend product. Overigens eet ik het zelf ook, hoewel niet veel."

Afval
Als het gaat om groene belastingen is de politica ook voor een stort- en verbrandingsbelasting van afval. "We gaan naar een wereld met steeds meer mensen. Gelukkig worden ontwikkelingslanden steeds welvarender maar als die mee willen groeien naar ons niveau, zouden we twee en een halve aardbol nodig hebben. Aangezien we die niet tot onze beschikking hebben wordt hergebruik dus heel belangrijk." Van Veldhoven denkt aan een heffing op verbrandbaar afval, waarvan de hoogte te bepalen is door gemeenten. "Ze moeten slim gaan nadenken: hoe haal ik mijn afval het beste op? Op Sardinië wordt het afval elke dag gescheiden opgehaald. [Dit gebeurt ook in het Toscaanse Lucca, red.] Een heldere maatregel waardoor mensen zelf geen milieustraat op hun achterbalkon hoeven aanleggen."

De mens is zwak, net als het vlees weet Frans. Heffingen op afval leiden in de praktijk tot afvalexport en illegale stort.
Stientje kent het risico maar ze heeft het laten uitzoeken door het Planbureau voor de Leefomgeving. "De truc is om slim binnen bepaalde marges te blijven. Dan kun je toch een prikkel geven om het milieu te sparen én geld verdienen met afval."

Italië is ver weg. Wat zou een stad als Tilburg nu bij voorrang moeten aanpakken?
Van Veldhoven wil de mensen belonen die hun afval goed scheiden. Als je weinig in de restzak gooit word je financieel beloond. Helaas heeft de gemeenteraad dit systeem met tariefdifferentiatie (diftar) vorig jaar afgestemd omdat men bang was voor mogelijke afvaldumping in het buitengebied. Stientje laat zich niet uit het veld slaan: "In Apeldoorn bleek die vrees ongegrond. Mensen zitten niet graag met een stinkende zak in een luxe auto."
Een tweede prioriteit vindt het Kamerlid de luchtkwaliteit want lucht adem je de hele dag in. "In de binnensteden is de situatie soms ronduit slecht door de ronkende autobussen en stinkende bestelbusjes. Je kunt eenvoudig eisen stellen aan dit soort verkeer. Waarom zou je stadsbussen op diesel kopen als er ook elektrische bussen zijn. Daarvan profiteert iedere fietser in de stad."

Creatief
Over parkeertarieven heeft ze geen mening: dat moet iedere gemeente maar zelf uitzoeken. Ook gemeentelijk is de onroerende zaakbelasting OZB. Dat is wel een knop waar je aan kunt draaien want Nederlandse huizen zijn nog steeds energieslurpers. Daar kan Den Haag iets in betekenen maar de lokale overheid ook. OZB heffen als ontmoediging is denkbaar maar je raakt er de kern van het probleem niet mee. Als mensen geld kunnen terugverdienen met maatregelen doen ze wel mee. Van Veldhoven speelt met de geachte om de OZB te koppelen aan een bewoner. Zodat een bepaald tarief geldt voor de tijd dat men ergens woont."

Een creatieve gedachte. Een vorige gast, Liesbeth van Tongeren, nam Kamervragen mee uit Tilburg toen ze in het Milieucafé had gehoord over de gevolgen van de hogere maximum snelheid op de A58. Wat de vraag oproept of Stientje van Veldhoven nog op een idee is gebracht?
Ze blijkt zich zorgen te maken over de neonicotinoïden die eerder op de avond langs kwamen. "Dit is een serieus probleem. Ik ben landbouwwoordvoerder geweest en heb ook toen gepleit voor een vérgaande inperking van het gebruik. Ze hebben serieuze effecten op de voedselketen, al weten we nog niet wat het exact betekent voor mensen. Dus als u daar een concrete vraag over heeft, dan wil ik daar graag mijn best voor doen."

De zaal beloont het welbespraakte groene Kamerlid met een applaus.

 

 


Volgend artikel: Het Stadsbos

Frans Post, Michel Jehae en Stientje van Veldhoven

Stientje van Veldhoven

Stientje van Veldhoven

Frans Post, Michel Jehae en Stientje van Veldhoven


Foto's: Wendy Presser

Verslag: Hans van den Berk