2013

De Ongelooflijke Fyra

De Nederlandse overheid heeft sinds de Deltawerken geen gelukkige hand met het aansturen van grote projecten. De Hogesnelheidslijn van Amsterdam naar Antwerpen werd 'innovatief' aanbesteed maar kostte vervolgens wel 6,5 miljard en werd jaren te laat opgeleverd. Erger is dat er sindsdien amper treinen op reden. Behalve de Thalys verscheen na een tijdje een genante boemel achter een lompe locomotief waar ze 'Fyra' op geschilderd hadden.

Groot was dan ook de opluchting toen 9 december 2012 de gloednieuwe Fyra eindelijk echt (hard) ging rijden. De vreugde duurde minder dan een dag. De trein was vaker vertraagd dan niet of viel helemaal uit. En toen de sneeuw viel werd hij (na 6 weken!) per 13 januari 2013 zelfs helemaal uit de dienstregeling genomen omdat de bodemplaten niet bestand bleken tegen ijsvorming. Het Milieucafé lijkt profetische kwaliteiten te hebben: het echte gedoe ontstond pas na het item in het vorige café...

De situatie is inmiddels zo ernstig dat er parlementaire hoorzittingen aan gewijd zijn. Op de dag van het Milieucafé is er ook een spoeddebat in de Tweede Kamer over Prorail. Wat meteen de reden is dat geen van de Kamerleden die we benaderden naar Tilburg kon afreizen. Maar we hebben twee goede vervangers: Frans de Laat en PvdA-raadslid Tine van de Weyer.

Presentator Frans Post slaagde erin om vandaag met de Fyra te komen – hij heeft er zelfs een stuk van meegenomen. Onder grote hilariteit laat hij een souvenir zien dat hij langs het spoort aantrof: "Alle verhalen over de Fyra zijn waar."

Fyra stuk | Stuk Fyra..

Eerste rang
Oud-redactielid en spoorwegdeskundige Frans de Laat is bereid om zijn licht te laten schijnen over enkele vragen die wat verder weg staan van de hijgerige actualiteit. Zoals: wat zijn nu eigenlijk de oorzaken van dit miljoenendebacle? De Laat wijt het aan een combinatie van factoren. "Zo heeft men bij het gunnen van de concessie willen profiteren van de marktwerking. Maar dat is wel op een hele domme manier gedaan. NS heeft 168 miljoen euro voor de concessie betaald en dat is veel te veel. Je had gewoon naar Frankrijk kunnen kijken voor realistische kengetallen."

"Verder wilde de NS bij het aanschaffen van de nieuwe treinstellen voor een dubbeltje op de eerste rang zitten," vervolgt De Laat. "Je kunt je sowieso afvragen waarom er speciale treinen nodig zijn voor een traject van 100 kilometer. De Duitsers hadden dan ook weinig animo om te gaan bouwen. De Fransen evenmin. Zo is men bij het Italiaanse AnsaldoBreda terecht gekomen. Met dat bedrijf zijn hele slechte ervaringen opgedaan in Denemarken. Het land heeft zijn treinen zelfs teruggestuurd. Berlusconi heeft er een cadeau gedaan aan Khadaffi. Dat stel staat nu weg te roesten in de Lybische woestijn."

Foto van trein

De Beneluxtrein die nu tijdelijk terug is noemt De Laat niet meer dan een ' aardige' optie. Omdat je als Tilburger nog steeds een overstap moet maken in Roosendaal. "Voor 95 procent van de Brabanders zou een HSL-shuttle via Breda veel beter zijn. Zoiets kan eenvoudig worden gerealiseerd. De rails ligt er al."

Aan raadslid Tine van de Weyer de vraag wat het Fyra-debacle feitelijk betekent voor de stad. Wie hebben er last van? "Meer dan alleen Tilburgers," weet Tine zeker. "Mensen uit heel Brabant kunnen moeilijk in Antwerpen komen. Maar Vlamingen komen ook moeilijker naar De Pont. Ik heb hierover al informeel overleg gehad met partijgenoot en Kamerlid Duco Hoogland. Want er spelen veel meer problemen rond Brabant. De verbinding met België is één. Er ligt ook een uiterst gebrekkige verbinding met Düsseldorf. Er is het goederenvervoer over de Brabantroute, dat maar niet afneemt omdat de Betuwelijn doodloopt in Duitsland. Het nachtnet vraagt aandacht. Daarom ben ik naar Den Haag geweest om kennis te maken en te vertellen wat er speelt en wat er moet gebeuren. Duco gaat zeker iets doen met deze informatie."

Volgens Tine is de Tilburgse gemeenteraad zeer alert geweest rond het nachtnet. [In de nieuwe dienstregeling stopten de nachttreinen naar Brabant na 02:00 uur in plaats van 04:00 uur. Met geld van de provincie is deze maatregel in elk geval tijdelijk teruggedraaid, red.] De verbinding met België speelt lokaal minder. Het is ook meer een provinciaal en landelijk verhaal.

Frans de Laat denkt dat de politiek bij de Fyra op alle niveaus heeft zitten slapen. "In 1999 verschenen al de eerste verhalen over de slechte kwaliteit van de treinen van AnsaldoBreda. En dan nog: zelfs als de Fyra-treinen perfect waren geweest. Dan had je als Brabander nog steeds ermee gezeten dat je vanaf Breda moest bijbetalen om in Antwerpen te komen! Brabanders hebben een duidelijk belang: een frequente verbinding zonder toeslag."

Brabantse steden
Vanzelf gebeurt er weinig. En dus vraagt Michel Jehae of de Tilburgse gemeenteraad niet samen met de andere Brabantse raden zou kunnen optrekken. Bij de kandidaatstelling voor Culturele Hoofdstad 2018 is dat toch ook gebeurd?
De Laat weet dat uiteindelijk de Haagse politiek bepaalt wat er gebeurt. Hij is benieuwd naar de voorstellen waarmee NS zal komen om de zaak te verbeteren. Hij wil best aannemen dat staatssecretaris Wilma Mansveld haar best doet. "Maar het doel blijft dat men de Randstad wil verbinden met België. Daar maakt ook de gemeente Den Haag zich druk over. Het Brabantse belang blijft onderbelicht. Terwijl Brabant de grootste steden buiten de Randstad heeft. Tine van de Weyer heeft dat terecht onder de aandacht gebracht. Breda wordt in de plannen ook gezien als belangrijkste knooppunt. Niet voor niets is er met het oog op de komst van de HSL zwaar geïnvesteerd in het station. En plannen voor frequente treinverbindingen vanuit Tilburg liggen er genoeg."

Zoals zo vaak in het Milieucafé: wordt vervolgd.

 


Volgend artikel: Tiny Kox over asbest...

Frans Post toont stuk Fyra
Frans de Laat en Tine van de Weyer
Frans de Laat en Tine van de Weyer
Michel Jehae, Frans de Laat en Tine van de Weyer
Tine van de Weyer
Frans de Laat

Foto’s: Wendy Presser

Verslag: Hans van den Berk